Αρχειοθήκη ιστολογίου

Τρίτη, 13 Φεβρουαρίου 2018

Σάββατο 17 Φλεβάρη - 7.30μ.μ. - ΕΚΔΗΛΩΣΗ-ΣΥΖΗΤΗΣΗ με αφορμή το βιβλίο Η ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΦΑΙΡΑ




Σάββατο 17 Φλεβάρη, 19.30

ΕΚΔΗΛΩΣΗ-ΣΥΖΗΤΗΣΗ με αφορμή το βιβλίο Η ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΦΑΙΡΑ
 

Το βιβλίο Η προλεταριακή δημόσια σφαίρα που εκδόθηκε το Δεκέμβρη του 2016 από το αντιεξουσιαστικό κομμουνιστικό εγχείρημα Αντίθεση, περιλαμβάνει τα εξής κείμενα: 

-επιλεγμένα αποσπάσματα από το βιβλίο των Όσκαρ Νεγκτ (1934-) και Αλεξάντερ Κλούγκε (1932-) Δημόσια σφαίρα και εμπειρία: μια ανάλυση της αστικής και της προλεταριακής δημόσιας σφαίρας, που δημοσιεύτηκε το 1972. 

-το άρθρο του Έμπερχαρντ Κνέντλερ-Μπούντε (1945-) Προλεταριακή δημόσια σφαίρα και πολιτική οργάνωση: μια ανάλυση του βιβλίου Δημόσια σφαίρα και εμπειρία των Όσκαρ Νεγκτ και Αλεξάντερ Κλούγκε, που δημοσιεύτηκε το 1975. 

-το άρθρο του Αλεξάντερ Κλούγκε Για τη δημόσια σφαίρα και την εμπειρία, που δημοσιεύτηκε το 2015. 

-τον πρόλογο των Όσκαρ Νεγκτ και Αλεξάντερ Κλούγκε στη 2η αγγλική έκδοση, Για τις νέες δημόσιες σφαίρες, που δημοσιεύτηκε το 2016. 

-τον πρόλογο του εγχειρήματος Αντίθεση για τη συγκεκριμένη έκδοση, Η προλεταριακή δημόσια σφαίρα


----------------------------------

Η παρούσα έκδοση δεν παρέχει έτοιμες συνταγές για την οργάνωση του προλεταριακού κινήματος ενάντια στον κόσμο του κεφαλαίου και όλες τις αλλοτριωτικές διαμεσολαβήσεις του. Αποτελεί απλώς μια πρώτη απόπειρα να προσεγγιστεί το ζήτημα της οργάνωσης από τη σκοπιά της δημιουργίας μιας προλεταριακής δημόσιας σφαίρας. Ελπίζουμε να φανεί χρήσιμο στους αγώνες που θα δώσουμε την επόμενη περίοδο και να συμβάλλει έστω και λίγο στο ιστορικό κίνημα για τη δημιουργία ενός νέου κομμουνιστικού κόσμου χωρίς κράτος, εκμετάλλευση και αλλοτρίωση.

 

Δευτέρα, 12 Φεβρουαρίου 2018

Τρίτη 13 Φλεβάρη-8.30μ.μ.-1ος Κύκλος Μελέτης για τη Θεωρία & τη Δράση (Μπούκτσιν-α΄)

1ος Κύκλος Μελέτης για τη Θεωρία & τη Δράση (Μπούκτσιν-α΄) 


Το πρώτο κείμενο του Μάρραιη Μπούκτσιν (1921-2006) που θα συζητηθεί στον κύκλο είναι το «Αυθορμητισμός και οργάνωση» που πρωτοδημοσιεύτηκε στις αρχές του 1972 (ανεπτυγμένη μορφή μιας ομιλίας του το Νοέμβρη του 1971 στη Νέα Υόρκη σε ένα συνέδριο περί οργάνωσης). 

[σελίδες 8-37 και 96-99 στην ελληνική μετάφραση της έκδοσης του Ελεύθερου Τύπου]


Κύκλος Μελέτης για τη Θεωρία & τη Δράση

Παρασκευή, 26 Ιανουαρίου 2018

Τετάρτη 31 Γενάρη – 7μ.μ. – προβολή ταινίας Παρ' όλα αυτά! (Καρλ Λήμπκνεχτ)




Τετάρτη 31 Γενάρη - 7μ.μ. - προβολή ταινίας
 
Παρ' όλα αυτά!
(Καρλ Λήμπκνεχτ)

Γερμανικός τίτλος: Trotz alledem! Ein film uber Karl Liebknecht

Η ταινία που γύρισε το 1972 ο ανατολικογερμανός Γκούντερ Ράις (1927-2014) είναι η τρίτη από τις τέσσερις συνολικά ταινίες του σκηνοθέτη που αναφέρονται στην ιστορική περίοδο του Α' παγκοσμίου πολέμου και του επαναστατικού κύματος που ακολούθησε στη Ρωσία και τη Γερμανία. Και πιο συγκεκριμένα, είναι η δεύτερη ταινία που καταγράφει αυτά τα ιστορικά γεγονότα μέσα από τις απόψεις και τη ζωή του Καρλ Λήμπκνεχτ (13/8/1871-15/1/1919). Και στις δυο ταινίες (με απόσταση 7 χρόνων), διατηρήθηκαν οι ίδιοι ηθοποιοί στην ερμηνεία των περισσότερων ρόλων και βασίστηκαν σε γραπτά του Μίκαελ Τσένσο-Χελ (1902-1980). (1)
 
Ο τίτλος της ταινίας είναι κι ο τίτλος του τελευταίου άρθρου που έγραψε ο Λήμπκνεχτ προτού δολοφονηθεί μαζί με τη Ρόζα Λούξεμπουργκ (5/3/1871-15/1/1919) από τα παρακρατικά-παραστρατιωτικά σώματα των Φράικορπς. Στην ελληνική απόδοση της ταινίας, τόσο στην πρώτη προβολή της (στα πλαίσια της εβδομάδας κινηματογράφου της ΛΔΓ τον Απρίλη του 1975) όσο και σε κατοπινούς υποτιτλισμούς της, έχουν αποδοθεί -στον τίτλο ή στον υπότιτλο- τα ονόματα και των δύο επαναστατών, αλλά βασικός δραματουργικός άξονας της ταινίας (καθώς φαίνεται κι απ' τον γερμανικό υπότιτλο) είναι η ζωή του Λήμπκνεχτ, και πιο συγκεκριμένα οι τελευταίοι και εντονότατοι μήνες της ζωής του κατά το ξέσπασμα του επαναστατικού ξεσηκωμού στη Γερμανία. 

Κι ενώ η πρώτη ταινία παρακολουθεί τη διαδρομή του Λήμπκνεχτ απ' την κήρυξη του Α' παγκοσμίου πολέμου τον Αύγουστο του 1914 μέχρι τη φυλάκισή του, τέλη Ιούνη του 1916,(2) η συγκεκριμένη ταινία αρχίζει την αφήγησή της με την αποφυλάκισή του, τέλη Οκτώβρη του 1918.(3)

 
----------------------------------

 
(1) Με βάση γραπτά του Τσένσο-Χελ, στα μέσα της δεκαετίας του '50, σε σκηνοθεσία Κουρτ Μέτσιγκ (1911-2012), γυρίστηκε άλλη μια διλογία πάνω στη ζωή και τη δράση ενός άλλου συμμετέχοντα στο πολύχρονο επαναστατικό κύμα στη Γερμανία, του Ερνστ Τέλμαν (1886-1944). 

(2) Κυριότερα σημεία αποτελούν η αντίρρηση του Λήμπκνεχτ και των υπόλοιπων συντρόφων του της αριστερής πτέρυγας του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος (SPD) στον πόλεμο κι άρα και στην κυρίαρχη, δεξιά πτέρυγα του SPD (Έμπερτ, Σάιντμαν, Νόσκε, κτλ) που υποστήριζε με σοσιαλίζουσα ρητορεία τη συμμετοχή της Γερμανίας στον πόλεμο. Αντίρρηση που οδήγησε στη συγκρότηση της ομάδας «Διεθνής» που αργότερα μετονομάστηκε σε «Σπάρτακος», σε κάλεσμα της οποίας πραγματοποιήθηκε αντιπολεμική-αντικυβερνητική διαδήλωση την πρωτομαγιά του 1916 με συμμετοχή χιλιάδων εργατών και νεολαίων· όπου τη στιγμή που ξεκινούσε την ομιλία του, συνελήφθη ο Λήμπκνεχτ και μετά από δίκη φυλακίστηκε. 

(3) Εκείνη την εποχή, 4 χρόνια και 2 μήνες μετά την έναρξη του μεγάλου πολέμου, η στρατιωτική ηγεσία της Γερμανίας, όντας σίγουρη πλέον ότι δεν ήταν δυνατόν να κερδηθεί ο πόλεμος μετά την αποτυχημένη επίθεση στο γαλλικό μέτωπο των προηγούμενων μηνών, προσανατολιζόταν σε ένα τρόπο διεξαγωγής διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου που να μην φέρει το πολιτικο-οικονομικό καθεστώς σε αναπόδραστο αδιέξοδο, μιας και συμπτώματα του επαναστατικού ξεσηκωμού που αμφισβητούσε τα θεμέλια όχι μόνο της αυτοκρατορικής αλλά και συνολικότερα της καπιταλιστικής εξουσίας, είχαν ήδη διαφανεί απ' το πρώτο μισό του 1918.
Προκειμένου λοιπόν να αποφευχθεί μια κοινωνική αναταραχή κι επαναστατική καταιγίδα που να θέσει σε κίνδυνο τον πυρήνα και την ουσία της παλιάς ταξικής κυριαρχίας, ήδη απ' τις αρχές του Οκτώβρη του 1918, αυτοκρατορικοί, στρατιωτικοί και βιομηχανικοί κύκλοι βρίσκονται αναγκασμένοι να τολμήσουν το άλμα της αναδιάρθρωσης του μηχανισμού της εξουσίας προς την αστική δημοκρατία, βάζοντας το εθνικό σύνταγμα σε τροχιά κοινοβουλευτικοποίησης κι ανοίγοντας βαλβίδες ασφαλείας με την προσχώρηση στον κυβερνητικό συνασπισμό ενός εταίρου με ερείσματα στα εργατικά και στρατιωτικά στρώματα: της ηγεσίας του SPD. Της δεξιάς πτέρυγας δηλαδή του κόμματος, η οποία καθ' όλη διάρκεια του πολέμου -συμβάλλοντας στο πιο βαθύ κατρακύλισμα αυτού του πάλαι ποτέ σκεπτόμενου εγκεφάλου και οργανωτικού πυρήνα της εργατικής τάξης- είχε δώσει τα διαπιστευτήρια της προς τις άρχουσες τάξεις για την προθυμία με την οποία υπερασπίζει τις δεδομένες σχέσεις εξουσίας.
Όμως δεν θα αργήσει να σημάνει ο πρώτος ξεσηκωμός (τέλη Οκτώβρη-αρχές Νοέμβρη: ανταρσία ναυτών κι εξέγερση στο Κίελο, όπου η εξουσία στην πόλη ασκούνταν από συμβούλια ναυτών κι εργατών), που θα λειτουργήσει ως σπίθα στο μπαρούτι της επαναστατικής έκρηξης σε πολλές γερμανικές πόλεις. Στην πρωτεύουσα, στο Βερολίνο, χιλιάδες εργάτες πραγματοποιούν έφοδο σε πολλά κυβερνητικά κτίρια, ανάμεσά τους το αυτοκρατορικό παλάτι και το αρχηγείο της αστυνομίας. Ήταν τέτοια η πίεση για ριζική ανασυγκρότηση των κοινωνικο-πολιτικών σχέσεων όπου τα συλλογικά όργανα των επαναστατημένων τείνανε να αναδειχθούν σε κυρίαρχη κοινωνική δύναμη.
Εν τω μεταξύ, ο παλιός αυτοκρατορικός μηχανισμός αναθέτει το αξίωμα του καγκελαρίου του ράιχ στον σοσιαλδημοκράτη ηγέτη Έμπερτ, που μισούσε σαν αμαρτία κάθε επαναστατική απόπειρα του προλεταριάτου να αρπάξει το πηδάλιο της κοινωνικής ζωής και να πάρει στα χέρια του τα ίδια του τα πεπρωμένα. Η δεξιά πτέρυγα του SPD -σε πρόσκαιρη σύμπλευση με τη κεντρώα πτέρυγα του κόμματος αλλά σε αγαστή συνεργασία με τη στρατιωτική ηγεσία- αφού έκανε ό,τι μπορούσε για να προλάβει γεγονότα ανταρσίας και προσπάθειες για την εγκαθίδρυση δομών εξουσίας «από τα κάτω», σ' αυτή τη φάση επεδίωξε να καρπωθεί ολοκληρωτικά την επαναστατική δυναμική. Δηλαδή να τρυπώσει και να αναρριχηθεί στις σημαντικές θέσεις των υπαρκτών πλέον επαναστατικών οργάνων, προκειμένου να κερδίσει τον έλεγχο τους, και στη συνέχεια -εκτροχιάζοντας και παραγκωνίζοντας κάθε προγραμματική διεκδίκηση που θέλει να αλλάξει την κοινωνία συθέμελα- να παραλύσει τις πρωτοβουλίες των μαζών και να στήσει εμπόδια στην αναγνώριση των πολύπλοκων μετώπων του επαναστατικού αγώνα.
Το γεγονός πάντως ότι μια κυβέρνηση που απέβλεπε στο να διατηρήσει άθικτη τη δομή του καπιταλιστικού συστήματος από τις διαθέσεις των επαναστατημένων δυνάμεων, εξαρτιόταν συνάμα απ' τις διαθέσεις αυτές, διαμόρφωσε ένα πρωτόγνωρο κι ιδιαίτερα ασταθή συσχετισμό κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων, όπου παρέμενε σε εκκρεμότητα το ζήτημα της εξουσίας και του επαναστατικού διακυβεύματος.
Υπ' αυτές τις συνθήκες, η σοσιαλδημοκρατική ηγεσία ήταν υποχρεωμένη να περάσει απ' το στάδιο της δημαγωγικής φάσης (όπου στην προσπάθειά της να δώσει την εντύπωση στους επαναστατημένους εργάτες, στρατιώτες, ναύτες ότι βρισκόταν στο πλευρό τους κι ότι υποκλίνεται στη θέλησή τους, συνήθιζε να εφαρμόζει μια πονηρή κι ύπουλη τακτική καλυμμένου αντεπαναστατικού χαρακτήρα, καμουφλαρισμένη με νεφελώδεις φραστικές ακροβασίες, πολιτικάντικους ελιγμούς και παρηγορητικές υποσχέσεις για τη σοσιαλιστική προοπτική, που επεδίωκαν να σκορπίσουν σύγχυση και να καταπραΰνουν την οργή των επαναστατημένων, λειτουργώντας ως πυροσβεστικό όργανο για το σβήσιμο της κοινωνικής αναστάτωσης και τη συντονισμένη επιστροφή στην καπιταλιστική ομαλότητα) στο στάδιο της ανοιχτά κατασταλτικής φάσης (όπου με ιδιαίτερο ζήλο προς την αποκατάσταση της διαταραχθείσας τάξης του παλιού κόσμου, φάνηκε αποφασισμένη να εφαρμόσει μια απροκάλυπτα αντεπαναστατική τακτική ωμού τσακίσματος κι αιματηρής εξόντωσης κάθε επαναστατικής απόπειρας, λειτουργώντας ως έσχατο οχυρό στη μάχη του καπιταλιστικού κόσμου με την επαναστατική δράση).
Παρ' όλα αυτά, παρ' όλες τις ήττες στο στρατόπεδο των επαναστατημένων, δεν επήλθε αποθάρρυνση κι αποσύνθεση της επαναστατικής ορμής αλλά αντλήθηκε πείρα και δύναμη, καρποφορώντας τους επόμενους βηματισμούς της προλεταριακής εφόδου στον ουρανό…

Κυριακή, 10 Δεκεμβρίου 2017

Τετάρτη 13/12, 7 μμ - προβολή: Στο Φως του Φεγγαριού (Σκολιμόφσκι, 1982)

Στο φως του φεγγαριού (1982)

Η ταινία «Στο φως του φεγγαριού» (πρωτότυπος τίτλος «Moonlighting») του Γέρζυ Σκολιμόφσκι (1938-), που προβλήθηκε το Μάη του 1982 στο φεστιβάλ των Καννών, είναι το πρώτο κι εν θερμώ καλλιτεχνικό σχόλιο για την επιβολή του στρατιωτικού νόμου στην Πολωνία, στις 13 Δεκεμβρίου 1981 – την ύστατη απόπειρα του στρατηγού, υπουργού Άμυνας και πρωθυπουργού Βόιτσεχ Γιαρουζέλσκι να αντιμετωπίσει το κλίμα ανταρσίας, που απ’ το καλοκαίρι του 1980 είχε αναπτυχθεί γύρω απ’ τον αντιπολιτευτικό πόλο του «ανεξάρτητου αυτοδιοικούμενου συνδικάτου Αλληλεγγύη» (Solidarność).
[ένα κλίμα που δεν ήταν η πρώτη φορά που είχε διαπεράσει την πολιτική σκηνή της χώρας: εργατική εξέγερση τον Ιούνη στο Πόζναν και «πολωνικός Οκτώβρης» το 1956/ φοιτητικός ξεσηκωμός στη Βαρσοβία, την Κρακοβία κι αλλού το Μάρτη του ‘68/ απεργιακές κινητοποιήσεις κι εργατικές εξεγέρσεις στις περιοχές γύρω απ’ τη Βαλτική θάλασσα (Γκντανσκ, Γκντύνια, Στεττίνο, κτλ) που επεκτείνονται και σε άλλες περιοχές (Λοτζ, κτλ) απ’ το Δεκέμβρη του 1970 μέχρι το Φλεβάρη του 1971/ ισχυρό απεργιακό κύμα σε σημείο ανοιχτής εξέγερσης σε πόλεις κοντά στη Βαρσοβία (Ράντομ, Ούρσους) τον Ιούνη του 1976/ ξέσπασμα απεργιών σε αρκετές πόλεις (Ούρσους, Λούμπλιν, Πόζναν, κτλ) τον Ιούλη του 1980, κορύφωσή τους στις περιοχές της Βαλτικής τον Αύγουστο του ‘80 –όπου ιδρύεται η «Αλληλεγγύη»– και συνέχισή τους στις περισσότερες περιοχές της χώρας καθ’ όλο το διάστημα μέχρι το Δεκέμβρη του 1981/].
Χωρίς να ασχολείται ευθέως με το πολυτάραχο «πολωνικό ζήτημα», η συγκεκριμένη ταινία του Σκολιμόφσκι (ο οποίος εκείνη την εποχή βρισκόταν εγκατεστημένος στην Αγγλία πάνω από μια δεκαετία) μεταφέρει ένα κομμάτι του ζητήματος στη βρετανική πρωτεύουσα, κινηματογραφώντας σε γκρίζο φόντο τις («ανατολικού» ή «δυτικού») μορφές υποδούλωσης της ζωής των καθημερινών ανθρώπων.

Αφηγηματικός άξονας της ταινίας είναι η άφιξη στο Λονδίνο στις 5/12/1981 ενός τετραμελούς συνεργείου πολωνών εργατών, με εργολάβο το Νόβακ (ερμηνεία Τ. Άιρονς), ο οποίος είναι ο μόνος που γνωρίζει την αγγλική γλώσσα. Αποστολή των εργατών είναι να δουλέψουν «μαύρα» για λογαριασμό του πολωνού αφεντικού τους (ερμηνεία Γ. Σκολιμόφσκι), που παραγγέλνει να του ετοιμάσουν ένα σπίτι σε μια συνοικία στο Βόρειο Λονδίνο.
Η συμφωνία βολεύει αμφοτέρους: αφενός, το αφεντικό πληρώνει τέσσερις φορές χαμηλότερα απ’ όσα αν προσλάμβανε ντόπιο εργατικό δυναμικό, αφετέρου οι εργάτες είναι ευχαριστημένοι στην προοπτική του να κερδίσουν σε μικρό χρονικό διάστημα όσα χρήματα θα έβγαζαν στην πατρίδα τους μέσα σ’ ένα χρόνο. Αν μάλιστα ολοκληρώσουν τις εργασίες τους μέσα σ’ ένα μήνα, προτού λήξει η τουριστική βίζα τους, πρόκειται να λάβουν έξτρα πριμ σε βρετανικό νόμισμα, σκληρό δηλαδή συνάλλαγμα. Οπότε το κίνητρο να επιστρέψουν στις οικογένειές τους με κομπόδεμα που θα τους ξελασπώσει κάπως απ’ τη δυσμενή οικονομική κατάστασή τους, είναι τέτοιο που εξευγενίζει την σκληρή κι ασταμάτητη εργασία σε επισφαλείς συνθήκες.

Πόσο άραγε ισορροπούν σε τεντωμένο σχοινί οι σχέσεις των προσώπων που βρίσκονται σε δύσκολη κατάσταση, προσδιοριζόμενη απ’ τον πιεστικό χρόνο της προθεσμίας των εργασιών και τον ασφυκτικό εγκλεισμό στο υπό επισκευή διαμέρισμα, αλλά κι απ’ την προσαρμογή στο τυπικό –αλλά ανεξερεύνητο γι’ αυτούς– αγγλικό περιβάλλον της αφθονίας των σουπερμάρκετ και της γεμάτης καχυποψία κι υπονοούμενα ευγένειας;
Πόσο άραγε καταφέρνει ο Νόβακ να διαχειριστεί τη επαφή του συνεργείου με τον έξω κόσμο και πόσο αντέχουν τα κόλπα επιβίωσης μέσα στους αδυσώπητους νόμους της καπιταλιστικής οικονομίας, στα πρώτα θατσερικά χρόνια του νεοφιλελευθερισμού;

Και πόσο άραγε μπορεί να κλονίσει την καρτερική εργασία των πολωνών εργατών η αγωνία απ’ τα τανκς στους δρόμους της Βαρσοβίας, πόσο δηλαδή πολιορκεί το βουβό μόχθο αυτών των ανθρώπινων μηχανών η απειλή της ιστορικής αναγκαιότητας και πόσο, γενικότερα, αποσταθεροποιούν την ύπαρξή μας όσα δεν είμαστε σε θέση να ελέγξουμε;

Δευτέρα, 27 Νοεμβρίου 2017

Κυριακή, 12 Νοεμβρίου 2017

Τετάρτη 15 Νοεμβρίου 2017, 7 μ.μ. Βιβλιοπαρουσίαση απ’ τις εκδόσεις «Πανοπτικόν»


Τετάρτη 15 Νοεμβρίου 2017, 7 μ.μ.
Βιβλιοπαρουσίαση απ’ τις εκδόσεις «Πανοπτικόν»


1) Αλεξάντερ Μπέρκμαν. Ο μπολσεβίκικος μύθος.
Το βιβλίο του Μπέρκμαν (1870-1936) αποτελεί αποτύπωση σε ημερολογιακή μορφή των ετών 1920-1922, διάστημα κατά το οποίο ο Μπέρκμαν βρέθηκε στη Ρωσία. Γραμμένο την αμέσως επόμενη χρονιά (1923) εκδόθηκε τελικά αρχές του 1925, στη Νέα Υόρκη.
Εκδόθηκε στα ελληνικά απ’ τις εκδόσεις «Πανοπτικόν» τον Οκτώβριο του 2016, σε μετάφραση Γιάννη Ιωαννίδη.


2) Βολίν. Η άγνωστη επανάσταση, 1917-1921 (τόμος 3)
Το έργο του Βολίν (1882-1945), που εκδόθηκε μετά θάνατον (1947), αποτελείται από 3 τόμους. Μετά τον πρώτο τόμο («Από το 1905 ίσαμε τον Οχτώβρη») και το δεύτερο («Μπολσεβικισμός και αναρχία») που εξέδωσαν στα ελληνικά οι εκδόσεις «Διεθνής Βιβλιοθήκη» το 1975 και το 1976, ο τρίτος τόμος έχει υπότιτλο «Ο αγώνας για την αληθινή κοινωνική επανάσταση» κι αναφέρεται στην Κρονστάνδη (1921) και στην Ουκρανία (1918-1921).
Εκδόθηκε στα ελληνικά απ’ τις εκδόσεις «Πανοπτικόν» τον Οκτώβριο του 2017, σε μετάφραση Φώτη και Γιάννη Τερζάκη.


3) Άρης Αλεξάνδρου. Η εξέγερση της Κρονστάνδης

Το βιβλίο του Άρη Αλεξάνδρου (1922-1978) γράφτηκε το 1975, κατά παραγγελία του εκδότη Χ. Φυτράκη για τη σειρά βιβλίων «Τα φοβερά ντοκουμέντα». Κατά την επιμέλεια της έκδοσης όμως, το κείμενο υπέστη κάποιες αυθαίρετες επεμβάσεις στη γλώσσα του συγγραφέα, για τις οποίες αυτός διαμαρτυρήθηκε στον εκδότη του.
Επανεκδόθηκε (αποκαταστημένο γλωσσικά) απ’ τις εκδόσεις «Πανοπτικόν» τον Ιούνιο του 2015.

Κυριακή, 5 Νοεμβρίου 2017

Τετάρτη 8 Νοέμβρη - 7 μ.μ. Συζήτηση για την επαναστατική περίοδο 1917-23 στην Ευρώπη

Στις 7 Νοεμβρίου 1917 (ή 25 Οκτωβρίου, σύμφωνα με το παλιό Ιουλιανό ημερολόγιο που ακολουθούσαν τότε οι Ρώσοι), κάτω απ' την επιτελική καθοδήγηση των μπολσεβίκων, επαναστατημένοι στρατιώτες κι ένοπλοι εργάτες πολιορκούν και πραγματοποιούν έφοδο στα Χειμερινά Ανάκτορα, ανατρέποντας την Προσωρινή Κυβέρνηση (η οποία 6 μήνες πριν είχε δημιουργηθεί πάνω στο έδαφος της αυθόρμητης λαϊκής επανάστασης που είχε βάλει τέλος σε 3 αιώνες τσαρικής απολυταρχίας).
Τι έγινε τελικά τον Οκτώβρη του 1917 στη Ρωσία;
Τι έγινε 6 μήνες πριν, το Φλεβάρη, και τι στο ενδιάμεσο διάστημα;
Και γενικότερα, πώς φτάσαμε από ένα μακροχρόνιο πόλεμο (που επιστράτευσε και διαίρεσε τον κόσμο σε 2 αντιτιθέμενα στρατόπεδα) σε ένα επαναστατικό κύμα που σάρωσε τη Ρωσία το 1917-1921, αλλά και τη Γερμανία καθώς κι άλλες ευρωπαϊκές χώρες το 1918-1923, μέχρι την οριστική του συντριβή;

Πέμπτη, 2 Νοεμβρίου 2017

Ανοιχτό Συντονιστικό: Κυριακή 5 Νοέμβρη, στις 7 μ.μ.

Το Ανοιχτό Συντονιστικό της Λαϊκής Βιβλιοθήκης συγκαλείται κάθε πρώτη Κυριακή του μήνα. Την Κυριακή 5 Νοέμβρη, θα βρεθούμε στις 7 μ.μ. στο χώρο μας, ο οποίος θα είναι ανοιχτός απ' τις 5 μ.μ. - όπως κάθε Κυριακή. 

Δευτέρα, 30 Οκτωβρίου 2017

Τετάρτη 1 Νοέμβρη - 7 μ.μ. Προβολή ντοκιμαντέρ - 1917, η Ρώσικη Επανάσταση (Π. Τζένκινς, 2007)

Τετάρτη 1 Νοεμβρίου 2017
προβολή: «1917, η Ρώσικη Επανάσταση» (2007)

Το ντοκιμαντέρ «1917, η Ρώσικη Επανάσταση» το γύρισε ο Πωλ Τζένκινς σε συνεργασία με τον Πιερ-Αντρέ Μπουτάν το 2007, 90 χρόνια μετά τα γεγονότα που εξιστορεί. Στο ντοκιμαντέρ μιλούν άνθρωποι που οι απόψεις τους δεν ταυτίζονται αναγκαστικά μεταξύ τους ή με τον αφηγητή: Ανατόλυ Κούζμιν, Ντιμίτρι Μπόκοφ (συγγραφέας), Μαρκ Φερρό (ιστορικός), Σεργκέι Περεσλέγκιν (γεωπολιτικός αναλυτής), Ελένα Περεσλεγκίνα (ψυχολόγος), Γιάνα Χάουλετ (ιστορικός), Ελέν Καρρέρ ντ’ Ανκώς (ιστορικός), Ιβάν Μπαρανόφ (διευθυντής Μουσείου), Ζακ-Φρανσίς Ρολλάν (ιστορικός), Ναταλία Γκριακάροβα (διευθύντρια του μουσείου Μπλοκ), Γιούτα Σέρρερ (ιστορικός), Αλ. Σίσοφ (στρατιωτικός ιστορικός), Μπόρις Κολονίτσκυ (ιστορικός), Πιέρ Πασκάλ (ιστορικός), Ιγκόρ Τσόγκλιν (εγγονός του μηχανοδηγού του «Τσάρσκι», τρένου του τσάρου), Ζαν Ζακ Μαρί (ιστορικός), Αντ. Αξυόνκιν (έκθεση Μαγιακόφσκι, 2006).
Το ντοκιμαντέρ διακρίνεται σε 2 μέρη που τιτλοφορούνται «1917, η επανάσταση του λαού» και «1917, η επανάσταση του Λένιν».
Το 1ο μέρος αναφέρεται στην επανάσταση του Φλεβάρη του 1917 (σύμφωνα με το παλιό Ιουλιανό ημερολόγιο που τότε ακολουθούσαν οι Ρώσοι), κάνοντας μια αναδρομή απ’ τις αρχές του 20ου αιώνα στα σημαντικότερα γεγονότα που συνέβησαν στη Ρωσία, όπως ο ρωσο-ιαπωνικός πόλεμος (1904-1905) και η εξέγερση του 1905, τα απεργιακά κύματα του 1912 και των αρχών του 1914. Μετέπειτα εξιστορούνται ορισμένες κομβικές στιγμές της ρώσικης εμπειρίας απ’ την κήρυξη του Α’ Παγκόσμιου Πόλεμου τον Αύγουστο του 1914 μέχρι τον 3ο χειμώνα του πολέμου και την επαναστατική έκρηξη της τελευταίας εβδομάδας του Φλεβάρη του 1917, αρχής γενομένης απ’ τις διαδηλώσεις στην «ημέρα της γυναίκας», στις 23/2/1917. Το 1ο μέρος ολοκληρώνεται με την εξιστόρηση των διαδικασιών που οδήγησαν στην ανατροπή του τσαρισμού μετά από 3 αιώνες απολυταρχικής διακυβέρνησης της δυναστείας των Ρομανώφ και στην εγκαθίδρυση της Προσωρινής Κυβέρνησης.
Το 2ο μέρος πάει να πιάσει το νήμα εκεί που το άφησε στο 1ο μέρος, δηλαδή στην επιστροφή του Λένιν στη Ρωσία στις 3/4/1917. Μετέπειτα γίνεται εξιστόρηση των εξεγερσιακών γεγονότων του Ιούλη που συνέβησαν στους δρόμους της Πετρούπολης, της απόπειρας πραξικοπήματος απ’ τον στρατηγό Κορνίλοφ τον Αύγουστο, φτάνοντας στα γεγονότα του Οκτώβρη, απ’ τις αρχές μέχρι τα τέλη του, στις 25/10/1917 και στην έφοδο στα Χειμερινά Ανάκτορα, που σηματοδότησε την εγκαθίδρυση της μπολσεβίκικης διακυβέρνησης. Επιπλέον, η εξιστόρηση συνεχίζεται για το 1918, τη συνθήκη ειρήνης μεταξύ Ρωσίας και Γερμανίας στο Μπρεστ-Λιτόφσκ, περιγράφοντας ορισμένες στιγμές του 3χρονου εμφυλίου πολέμου μεταξύ κόκκινων και λευκών. Και μετά από μια μικρή αναφορά στην καταστολή του κινήματος του ουκρανού αναρχικού Μάχνο από τους μπολσεβίκους, γίνεται μια περισσότερο εκτεταμμένη αναφορά στην εξέγερση της Κροστάνδης και στην καταστολή της από τους μπολσεβίκους τον Μάρτη του 1921. Το 2ο μέρος κλείνει με ορισμένα ζητήματα περί πρωτοπορίας και προπαγάνδας που απασχόλησαν τους προβληματισμούς περί τέχνης εκείνη την περίοδο, αφήνοντας για το τέλος ορισμένες τοποθετήσεις αφενός περί ολοκληρωτικού κράτους κι αφετέρου για την ιδέα της επανάστασης.

Ένας απαραίτητος κριτικός σχολιασμός

Το ντοκιμαντέρ, πέρα απ’ τη μεγάλη ποσότητα αρχειακού υλικού (βίντεο και φωτογραφίες), έχει μια ενδιαφέρουσα αφετηρία που τίθεται εκ διαμέτρου αντίθετα με τη συνηθισμένη διαρκή έλξη που η Οκτωβριανή νίκη ασκεί ως δόγμα στους οπαδούς του μπολσεβικισμού (δηλαδή του λενινισμού και των σταλινικών ή των τροτσκιστικών ενσαρκώσεων του).
Η εστίαση στην επανάσταση του Φλεβάρη κι η ανάδειξη της πολλές φορές λησμονημένης πολιτικής σημασίας της, μπορούν να ωθήσουν σε μια σφαιρικότερη κατανόηση των ιστορικών γεγονότων, δηλαδή σε μια κατανόηση της επανάστασης του 1917 στη Ρωσία ως ενιαίας διαδικασίας κοινωνικού και πολιτικού μετασχηματισμού που ξεκινά με την πτώση του τσαρισμού το Φλεβάρη και καταλήγει στην ανατροπή της Προσωρινής Κυβέρνησης τον Οκτώβρη. Μιας διαδικασίας, όπου οι αγώνες του ρώσικου προλεταριάτου και των αγροτών καθ’ όλη τη διάρκεια του 1917, συμπεριλαμβανομένων και των κομβικών γεγονότων του Ιούλη, είχαν τεράστια σημασία και ούτε ταυτίζονταν ούτε και συμπίπταν απαραίτητα με τις εκτιμήσεις και την πολιτική στάση των πολιτικών οργανώσεων, οι οποίες συχνά βρίσκονταν πολύ πίσω απ’ το επαναστατικό πνεύμα των αγώνων αυτών και αιφνιδιάζονταν σαν τις μωρές παρθένες της Βίβλου…
Μια τέτοια απομυθοποίηση του ρόλου της (κομματικής) πρωτοπορίας, αφενός είναι διαχρονικά αναγκαία στο βαθμό που κλονίζει την τυφλή πίστη στο αλάθητο κύρος μιας πετυχημένης πολιτικής επανάστασης που λειτουργεί δελεαστικά ως μαγική συνταγή για τη νικηφόρα κατάληψη της εξουσίας. Αφετέρου, μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα γόνιμη σ’ όποιον επιζητά μια ριζική αλλαγή των κοινωνικών δομών μ’ έναν τρόπο που να μην επιφέρει μια νέα διαίρεση της κοινωνίας. Με την έννοια ότι μπορεί να συμβάλλει στο ξεκαθάρισμα του περιβόητου «ρώσικου αινίγματος» το οποίο σκεπάζει με τα αναπάντητα ερωτήματά του την ιστορική μνήμη όλων των αντικαπιταλιστικών ρευμάτων, (ιδιαίτερα όσων όχι απλά εμπνέονται αλλά αισθάνονται ακόμη την ανάγκη να αναφέρονται στο ρώσικο παράδειγμα ούτως ώστε να προβάλλουν τον εαυτό τους ως φορέα μιας αλλαγής της κοινωνίας πέραν του καπιταλισμού).
Γιατί κάθε κριτική στάση στην ένταξη του ρώσικου παραδείγματος στη μυθολογία του εργατικού κινήματος ωσάν να είναι η επιτομή της κοινωνικής επανάστασης, αν θέλει να ωθήσει στην αφύπνιση του επαναστατικού δυναμικού, οφείλει να υπενθυμίζει την σταδιακή διάβρωση των ριζοσπαστικών χειραφετικών τάσεων στη Ρωσία. Κι αν θέλει να υπερασπιστεί τις επαναστατικές ιδέες και πρακτικές, οφείλει αναγκαστικά να έρχεται σε ρήξη με τις πρακτικές των μπολσεβίκων που φόρτωσαν στην πλάτη της εργατικής τάξης ένα πρόγραμμα το οποίο ανεπαίσθητα αλλά και με ανεξίτηλο τρόπο θολώνει την εικόνα του τι θα μπορούσε να είναι ένας κόσμος πέραν του καπιταλισμού.

Όμως σ’ αυτό το σημείο χρειάζεται λίγη προσοχή, καθώς δεν διακατέχονται όλες οι απόπειρες υπονόμευσης της τυπικής μπολσεβίκικης αφήγησης από αγαθές επαναστατικές προθέσεις… Το αντίθετο μάλιστα, αφού σε πολλές περιπτώσεις, πρόκειται περί μιας υπονόμευσης εκ του πονηρού! Από κοινωνιολογίζουσες ερμηνείες που φορούν το μανδύα της επιστημονικής αντικειμενικότητας κι ουδετερότητας μέχρι τις ερμηνείες από μετανοήσαντες θιασώτες μιας μετριοπαθούς αριστεράς που εκλογικεύοντας την αγανάκτηση απ’ τις απογοητεύσεις καταφεύγουν στη δαιμονολογία ως μέθοδο εξήγησης των πραγμάτων, όλες αυτές οι τοποθετήσεις ευθυγραμμίζονται με την παραδοσιακή δεξιά αφήγηση. Έτσι μέμφονται με περισσή αυτοπεποίθηση τις αμαρτίες της ρώσικης εμπειρίας, προκειμένου να συμφιλιωθούν και να υποκλιθούν στην ηγεμονία της δημοκρατικής ιδεολογίας της φιλελεύθερης καπιταλιστικής δύσης που νιώθει δικαιωμένη και θριαμβεύτρια μετά την κατάρρευση των ανατολικών καθεστώτων μπολσεβίκικου τύπου.
Φαίνεται μάλιστα ότι μετά το τέλος της ψυχροπολεμικής εποχής της δυτικόφρονης ρητορικής (δηλαδή των ανοησιών όχι μόνο περί ταύτισης κάθε μαρξισμού με τον σταλινικό γκανγκστερισμό αλλά και περί ταύτισης του κομμουνισμού με τον φασισμό ως μορφών ολοκληρωτικών στραβοπατημάτων πάνω στη βασιλική οδό του ανεκτικού δυτικού φιλελευθερισμού), τα τελευταία χρόνια διάφοροι φιλελεύθεροι αχρείοι έχουν γίνει ολοένα και πιο ξεδιάντροποι, πασχίζοντας να πείσουν τους πάντες για ένα «τέλος της Ιστορίας». Αναφέρονται επικριτικά στη ρώσικη περίπτωση, μόνο και μόνο για να πλήξουν την οποιαδήποτε ριζοσπαστική οπτική και κάθε προσπάθεια αλλαγής των πραγμάτων. Χρησιμοποιώντας ως φόβητρο κι ως σκιάχτρο τις πιο θρυλικές (σταλινικές) τερατωδίες, κουνάνε επιδεικτικά το δάκτυλο σε οποιαδήποτε ένδειξη μιας τάσης στράτευσης σε σχέδια που αποβλέπουν στη σοβαρή αμφισβήτηση της υπάρχουσας τάξης πραγμάτων. Εκβιάζοντας στην παραίτηση από οποιαδήποτε ενσάρκωση της δυνατότητας μιας ριζοσπαστικής θεώρησης των πραγμάτων (η οποία όσο καλοπροαίρετη και να είναι, υποτίθεται ότι ανασταίνει το φάντασμα του ολοκληρωτισμού), υποβάλλουν την ιδέα ότι το παιδικό όνειρο της επανάστασης οδηγεί νομοτελειακά στην εφιαλτική εικόνα του Κακού τύπου Γκούλαγκ. Πιπιλίζουν σαν μοιραίο λάθος και ηθικά επικίνδυνο κάθε χειραφετικό πολιτικό σχέδιο αντλώντας υποκριτική ικανοποίηση με την υπεράσπιση της καθεστηκυίας τάξης.
Στις μέρες μας δηλαδή, περισσότερο ίσως από άλλοτε, ένας φιλελεύθερος αντιολοκληρωτισμός/αντιουτοπισμός στην προσπάθειά του να αυτονομιμοποιηθεί ιδεολογικά, επιχειρεί να μυστικοποιήσει την αντίληψή μας για τον κόσμο: κάθε αναφορά στην «απειλή του ολοκληρωτισμού» θέλει να στηρίξει ένα είδος άγραφης απαγόρευσης της σκέψης, κι ιδιαίτερα εκείνης που προσπαθεί να απειλήσει τη συμβολική ηγεμονία των δυτικών καπιταλιστικών επαγγελιών.


Λαϊκή Βιβλιοθήκη – 30 Οχτώβρη 2017

Κυριακή, 29 Οκτωβρίου 2017

3η Ανακοίνωση της Λαϊκής Βιβλιοθήκης – Για τη Δημιουργία ενός Ανοιχτού Συντονιστικού


Η Λαϊκή Βιβλιοθήκη άρχισε τη λειτουργία της τον Απρίλη του 2016. Έδρα της έχει τη γειτονιά των Ρουμανικών, στη Νεάπολη. Αποτέλεσε την κατάληξη της πρωτοβουλίας μισής χούφτας αναρχικών συντρόφων απ’ τις δυτικές συνοικίες. Μέσα από μια δύσκολη πορεία ενάμισι χρόνου, φτάσαμε στο σημείο που μπορούμε να το πούμε καθαρά – δυναμώσαμε. Αυτό σημαίνει την επίτευξη των στόχων που είχαμε εξ΄ αρχής θέσει: την ανοχή της γειτονιάς (η οποία είναι φορές που αγγίζει τα όρια της ενεργητικής στήριξης), την αύξηση του αριθμού των ανθρώπων που συγκροτούν το βασικό πυρήνα του εγχειρήματος και την αυτάρκειά του σε οικονομικό και τεχνικό επίπεδο.

Χαιρόμαστε όταν ο κόσμος της γειτονιάς περνάει το κατώφλι μας, άλλες φορές για να δανειστεί βιβλία κι άλλες για να αφήσει τα δικά του, για να συζητήσει τα προβλήματά του και τα “πολιτικά”, για να πιει έναν καφέ ή μια μπύρα. Συγκινούμαστε όταν άνθρωποι που κουβαλούν πολλές δεκαετίες ζωής στην πλάτη τους μπαίνουν στον κόπο να μας διηγηθούν τις ιστορίες τους, οι οποίες κάποιες φορές αποτελούν την ίδια την ιστορία του περασμένου αιώνα – αφηγήσεις εντυπωσιακές σε ορισμένες περιπτώσεις, που ελπίζουμε να καταγράψουμε με τον τρόπο που αρμόζει σ’ αυτές. Αισιοδοξούμε βλέποντας παλιούς μας συντρόφους να δραστηριοποιούνται ξανά, δηλώνοντας ότι αυτό ήταν το αποτέλεσμα της επιμονής μας και της συνεχούς παρουσίας μας στην ευρύτερη περιοχή με εκδηλώσεις, συζητήσεις, προβολές, αφίσες και κείμενα. Αισθανόμαστε ότι κάτι πάει να ριζώσει, αν κι είναι ακόμα στην αρχή, μιας και πολλοί από μας ζουν και κινούνται στις γύρω γειτονιές ενώ άλλοι, που μένουν μακρύτερα, αψηφούν την απόσταση και δίνουν σταθερά το “παρών” τους. Χαμογελάμε όταν η “σαλή” της γειτονιάς μας επισκέπτεται για να τρακάρει τσιγάρο, όταν ο μικρός νιγηριανός δανείζεται βιβλία με κριτήριο την εντυπωσιακή εικονογράφηση, όταν οι ηλικιωμένοι μας γκρινιάζουν που δεν κάνουμε επανάσταση...

Κάθε επαναστατικού θερισμού, προηγούνται δεκαετίες σποράς. Έχοντας χωνέψει καλά αυτό το ιστορικό δίδαγμα, προχωρήσαμε σε μια απόπειρα για την υλοποίησή του μέσα στα όρια των γειτονιών μας. Κινηθήκαμε σύμφωνα με τις δυνατότητες, την εμπειρία και τη θέλησή μας προς το διακηρυγμένο μας στόχο – επιθυμούμε να καταστούμε μια επαναστατική εστία που θα προπαγανδίζει, θα συζητάει και θα πραγματώνει τις ιδέες μας. Αυτή είναι η Λαϊκή Βιβλιοθήκη. Ύστερα από καιρό, θέλουμε να πιστεύουμε πως θα δούμε μια δεύτερη και μετά μια τρίτη...

Δηλώνουμε πως τώρα, μετά από μια πορεία επίπονη αλλά γόνιμη, βρισκόμαστε σε θέση ν’ ανακοινώσουμε τη δημιουργία ενός μόνιμου συντονιστικού της Λαϊκής Βιβλιοθήκης. Απευθυνόμαστε στη γειτονιά, τις κοντινές συνοικίες, στους φίλους, τους συντρόφους μας & κάθε άλλον ενδιαφερόμενο, και τους ενημερώνουμε πως το Ανοιχτό Συντονιστικό της Λαϊκής Βιβλιοθήκης θα συγκαλείται κάθε πρώτη Κυριακή του μήνα, στις 7 μ.μ.

Οχτώβρης του 2017
Λαϊκή Βιβλιοθήκη
Α. Παπανδρέου 18
Νεάπολη (Ρουμανικά)

Δευτέρα, 23 Οκτωβρίου 2017

Τετάρτη 25 Οχτώβρη: προβολή ταινίας "Οκτώβρης" του Σ. Αϊζενστάιν (1928) - 7 μμ

Οκτώβρης (1928)


Ο «Οκτώβρης» είναι ένα φιλμ του Σεργκέι Αϊζενστάιν (1898-1948), ο οποίος ανάμεσα στους άλλους στην ομάδα του συνεργάστηκε και με τον παλιό του βοηθό Γκριγκόρι Αλεξαντρώφ (1903-1983) στη σκηνοθεσία και στο σενάριο [στο οποίο λήφθηκε υπόψιν και το αφήγημα «10 μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο» (1919) του Τζον Ρηντ (1887-1920), εξ ου κι ο ομώνυμος υπότιτλος που η ταινία απέκτησε στην παγκόσμια διανομή της]. Ολοκληρώθηκε το Φλεβάρη του ’28 και προβλήθηκε για πρώτη φορά δημόσια στις 14/3/1928 όντας το τελευταίο απ’ τα ειδικά για την 10η επέτειο της Οκτωβριανής Επανάστασης προγραμματισμένα φιλμ: παρόλο που γυρίστηκε το 1927 και κομμάτια του είχαν προβληθεί ιδιωτικά σε μεμονωμένους ανθρώπους πριν τις 7/11/1927, το φιλμ δεν κέρδισε την κούρσα για την προβολή του στο εορταστικό κοινό του Θέατρου Μπολσόι. Το γεγονός αυτό πυροδότησε αρκετές φήμες, οι περισσότερες εκ των οποίων είχαν να κάνουν με το ότι το φιλμ –τουλάχιστον όσον αφορά τα κομμάτια που είχαν προβληθεί ιδιωτικά– δεν είχε λάβει υπόψιν του την τρέχουσα κρίση στο κόμμα μεταξύ της κυβερνώσας ομάδας και της αντιπολιτευόμενης παράταξης και δεν είχε κάνει κανένα διαχωρισμό στην αναπαράσταση των πριν από 10 χρόνια γεγονότων.
Εξηγώντας την καθυστέρηση της παράδοσης του φιλμ όπως του ζητήθηκε απ’ την εφημερίδα ΚΙΝΟ στα τέλη Νοέμβρη του ’27, ο Αϊζενστάιν ξεκαθάρισε ότι ο «Οκτώβρης» δεν είναι ένα τυπικά «εορταστικό φιλμ» της 10ης επετείου και μόνο, αλλά προορίζεται να αναδείξει διαχρονικά τη «ζωντανή κι αδιάκοπη γιορτή της Οκτωβριανής νίκης». Κι όπως συμπλήρωσε αργότερα, πρόθεσή του ήταν να παρουσιάσει τους προσωπικούς του συσχετισμούς και τα οπτικά ευφυολογήματα που έφερναν στο μυαλό του αυτά τα βασικά γεγονότα που ήταν γνωστά σε όλους τους ανθρώπους της εποχής του.
Βέβαια, η αφήγηση της ταινίας είναι περίπλοκη κι ίσως δύσκολη στην παρακολούθησή της, ακόμα και για εκείνους που γνώρισαν τότε (ή γνωρίζουν σήμερα) τα γεγονότα που εξιστορούσε, αφού η οργάνωση κι η διαδοχή των πλάνων δεν καθορίζονται μόνο απ’ τη θέληση της διήγησης της ιστορίας. Γιατί στον «Οκτώβρη» ο Αϊζενστάιν –που τα φιλμ του ακολουθούσαν κι εξελίσσονταν ανάλογα με τις θεωρητικές του αναζητήσεις κι αισθητικές του θεωρίες (κυρίως σε σχέση με το μοντάζ)– εφαρμόζοντας γρήγορο ρυθμό, χοντροκομμένα ευρήματα, χιουμοριστικούς (ή κι ειρωνικούς) συμβολισμούς κι αντιπαραθέσεις πλάνων με μεταφορές που δεν υποτάσσονται σταθερά στο λογικό ξετύλιγμα της δράσης, αποσκοπεί αφενός να ενεργοποιήσει τους συναισθηματικούς μηχανισμούς του θεατή κινητοποιώντας τη συμμετοχή του στο αποτέλεσμα που παρασταίνεται στην οθόνη. Αφετέρου, ο Αϊζενστάιν αποσκοπεί να προξενήσει στο θεατή ένα βίαιο ψυχολογικό σοκ διεγείροντας κι υποβάλλοντας ζωηρά μέσα του ιδέες κι έννοιες που με το συγκινησιακό τους δυναμισμό, ξεπερνάνε τα όρια της ιστορίας στην οποία είναι ενσωματωμένες κι επιβάλλουν μια πιο πλατιά θέση πάνω στα ανθρώπινα ζητήματα.

Βλέποντας τον «Οκτώβρη» σήμερα, μετά από 90 επετείους των γεγονότων του Οκτώβρη, καλούμαστε ίσως να αναρωτηθούμε αν διατηρεί τον αγωνιστικό του χαρακτήρα, συνδέοντάς μας με το γενικό αίσθημα των ημερών πριν τον Οκτώβρη του ’17, αν δηλαδή κρατά ζωντανή την επαναστατική ορμή των τρομερών προσδοκιών που αναδύονται στην πιθανότητα της εξόδου απ’ τη μακριά νύχτα της καταπίεσης και της εκμετάλλευσης. Ή αν, αντίθετα, απέκτησε έναν αναμνηστικό ή πανηγυρικό τόνο, αν δηλαδή μια κουλτούρα κινητοποίησης και προοπτικών παγιώθηκε σε ένα τελετουργικό καθαγιασμό του νικηφόρου επιτεύγματος και σε μια λατρευτική εξύμνηση του επιτυχημένου παραδείγματος, που αμφότερα βυθίζουν την απόπειρα επανασύνδεσης με την παρελθούσα επαναστατική δυναμική στον ωκεανό μιας νοσταλγικής παθητικότητας.