Αρχειοθήκη ιστολογίου

Παρασκευή, 16 Ιουνίου 2017

Προβολή Ντοκιμαντέρ - Οι Βροχοποιοί Τετάρτη 21 Ιούνη - 8.30

Με όχημα τις αφηγήσεις έξι διαφορετικών ανθρώπων, φωτογραφίες και δημοσιεύματα της εποχής το ντοκιμαντέρ αυτό επιχειρεί να αναδείξει τις συνθήκες εγκλεισμού κατά τη διάρκεια των πρώτων μεταπολιτευτικών χρόνων.
Από την πρώτη γυναικεία εξέγερση στον Κορυδαλλό (1980) μέχρι τις αντίστοιχες σε Κέρκυρα (1987) και Πάτρα (1990) περιγράφονται οι σχέσεις ποινικών-πολιτικών, οι πρώτες ζυμώσεις, οι επαφές, οι επικοινωνίες και το δίκτυο που δημιουργήθηκε μέσα και έξω από τους τοίχους της φυλακής.

Γενιές διαφορετικής κουλτούρας και αδικημάτων, που ύψωσαν το ανάστημά τους ενάντια στις απάνθρωπες συνθήκες, τα βασανιστήρια και τις απομονώσεις. Γενιές που δεν ξέχασαν τους αγώνες τους, γενιές που θυμούνται και θυμίζουν.
Μια αναδρομή στους αγώνες των φυλακισμένων από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 ως το ’90.
Συμμετέχουν:
Βλάσης Ψοφάκης, Σογία Κυρίτση, Χρήστος Ρούσσος, Αθηνά Αλεξίου, Δημήτρης Μελέτης, Θόδωρος Τσουβαλάκης

Πέμπτη, 8 Ιουνίου 2017

Προβολή - Σάββατο 10 Ιούνη, 8.30: In girum imus nocte et consumimur igni (Γ. Ντεμπόρ, 1978)

Προβολή - Σάββατο 10 Ιούνη, 8.30: In girum imus nocte et consumimur igni (Γ. Ντεμπόρ, 1978)


Η τελευταία, αυτοβιογραφική, ταινία του Ντεμπόρ, η πιο ολοκληρωμένη και προσωπική του, ένα είδος «Πανηγυρικού» φέρει ως τίτλο ένα παλίνδρομο, μια φράση δηλαδή που διαβάζεται κι ανάποδα: In girum imus nocte et consumimur igni (Τριγυρνάμε μέσα στη νύχτα και αναλωνόμαστε από τη φωτιά).
«Ολόκληρη η ταινία» γράφει ο ίδιος, «είναι χτισμένη πάνω στο θέμα του νερού. Πρόκειται για τον χρόνο που κυλάει. Μνημονεύουμε λοιπόν (εκτρέποντας φράσεις τους) τους ποιητές της διάλυσης των πάντων (Λι Πο, Ομάρ Καγιάμ, Ηράκλειτος, Μποσουέ, Σέλεϋ)». Δευτερευόντως, υπάρχει το θέμα της φωτιάς· της έκρηξης της στιγμής: είναι η επανάσταση, το Σεν Ζερμέν ντε Πρε, η νεότητα, ο έρωτας, η άρνηση του μεσονυκτίου, ο Διάβολος, η μάχη και οι «ανολοκλήρωτες επιχειρήσεις» όπου πάνε οι άνθρωποι για να πεθάνουν, τυφλωμένοι σαν «ταξιδιώτες που περνάνε».

Τρίτη, 6 Ιουνίου 2017

Για τις Κυριακές του καλοκαιριού.

Για την περίοδο του καλοκαιριού, η Λαϊκή Βιβλιοθήκη ΔΕΝ θα ανοίγει τις Κυριακές. Ο χώρος θα είναι ανοιχτός τις Τετάρτες, καθώς και τις μέρες των ανακοινωμένων εκδηλώσεων.

Κυριακή, 28 Μαΐου 2017

Βιβλιοπαρουσίαση την Τετάρτη 31 Μάη (20.00): "ΘΑΒΩΡΙΤΕΣ - ΤΟΜΑΣ ΜΙΝΤΣΕΡ - ΑΝΑΒΑΠΤΙΣΤΕΣ: ΑΙΡΕΤΙΚΗ ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΚΑΙ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΥ 15ου ΚΑΙ 16ου ΑΙΩΝΑ - Κ. Kάουτσκυ, Ι. Σαφάρεβιτς, Ρ. Βάνεγκεμ" - (εκδ. Ανάκαρα)

"ΘΑΒΩΡΙΤΕΣ - ΤΟΜΑΣ ΜΙΝΤΣΕΡ - ΑΝΑΒΑΠΤΙΣΤΕΣ: ΑΙΡΕΤΙΚΗ ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΚΑΙ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΥ 15ου ΚΑΙ 16ου ΑΙΩΝΑ - Κ. Kάουτσκυ, Ι. Σαφάρεβιτς, Ρ. Βάνεγκεμ" - (εκδ. Ανάκαρα)

Τo αντικείμενο της παρούσας μετάφρασης αφορά τη μέση του νήματος που συνδέει τις εξεγέρσεις των σκλάβων του αρχαίου κόσμου με τα σύγχρονα επαναστατικά κινήματα που φιλοδοξούν να καταστήσουν τον καπιταλισμό το τελευταίο εκμεταλλευτικό σύστημα της ιστορίας. Αν τη μια άκρη του νήματος αυτού την κρατάνε οι εξεγερμένοι είλωτες της Σπάρτης, οι επαναστατημένοι δούλοι και προλετάριοι της Πολιτείας του Ήλιου στην Πέργαμο κι οι 70.000 σύντροφοι του Σπάρτακου, και την άλλη, οι Παρισινοί Κομμουνάροι, οι εργάτες κι αγρότες της Ρώσικης κι Ισπανικής Επανάστασης, όπως κι οι τωρινοί ταξικοί τους επίγονοι, τότε ανάμεσά τους στέκονται τα χιλιαστικά επαναστατικά κινήματα του Μεσαίωνα. Χαρακτηριστικοί εκπρόσωποι αυτών υπήρξαν οι Θαβωρίτες της Βοημίας (15ος αι.), οι αγροτικές μάζες που συντάραξαν τη Γερμανία το πρώτο τέταρτο του 16ου αιώνα κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου των Χωρικών, εμπνεόμενες και καθοδηγούμενες από προσωπικότητες σαν κι αυτή του Τόμας Μίντσερ, κι η μαχητική πτέρυγα των Αναβαπτιστών που συνέδεσε τ' όνομά της με την κατάληψη της πόλης του Μύνστερ, στα μέσα της δεκαετίας του 1530. Τέτοιου είδους κινήματα έσπειραν τον τρόμο στις τάξεις της κοσμικής κι εκκλησιαστικής ιεραρχίας (τα όρια μεταξύ των δύο υπήρξαν πολλές φορές δυσδιάκριτα στο Μεσαίωνα), αναγκάζοντας Αυτοκράτορες, Πάπες, Βασιλιάδες, τοπικούς πρίγκηπες κι ηγεμόνες αλλά και θρησκευτικούς μεταρρυθμιστές, να συνάψουν τις πλέον ετερόκλητες συμμαχίες με μοναδικό σκοπό το βίαιο σβήσιμο της εξεγερτικής φλόγας.


Κυριακή, 21 Μαΐου 2017

Προβολές στη Λαϊκή Βιβλιοθήκη 24 & 26 Μάη

Προβολές στη Λαϊκή Βιβλιοθήκη:
Τετάρτη 24 Μάη - 8.00: Ντοκιμαντέρ για τη ζωή & τη δράση του Σαλονικιού επαναστάτη εργάτη μπάρμπα-Γιάννη Ταμτάκου (1908-2008)
[τις Τετάρτες η Βιβλιοθήκη ανοίγει απ' τις 6]
Παρασκευή 26 Μάη - 8.00: "Μπορεί η διαλεκτική να σπάσει τούβλα;" - Ρ. Βιενέ, 1973.

Παρασκευή, 12 Μαΐου 2017

2 προβολές για το Μάη του ΄68 & τον Γκυ Ντεμπόρ - Τετάρτη 17 Μάη & Παρασκευή 19 Μάη

Τετάρτη 17 Μάη - 8.00

"Μεγάλες Νύχτες, Μικρά Πρωινά" του William Klein
[ντοκιμαντέρ για το γαλλικό Μάη του 1968]

Παρασκευή 19 Μάη - 8.00

"Σχετικά με το πέρασμα κάποιων προσώπων μέσα από μια αρκετή σύντομη χρονική μονάδα" του Γκυ Ντεμπόρ (1959)




Παρασκευή, 5 Μαΐου 2017

[Προδημοσίευση του 1ου Παραρτήματος της έκδοσης "Η Συμμετοχή των Ελλήνων Εποίκων της Αζοφικής στο Μαχνοβιτικό Κίνημα (1918-1921)" - Β. Μ. Τσοπ (εκδ. της Λαϊκής Βιβλιοθήκης)

Παράρτημα 1
Nick Heath - “Μια Σύντομη Αναφορά του Ρόλου των Ελλήνων της Μαύρης Θάλασσας στο Μαχνοβιτικό Κίνημα”

Οι Έλληνες είχαν εγκατασταθεί στη βόρεια ακτή της Μαύρης Θάλασσας, στη σημερινή Ουκρανία και την Κριμαία, απ’ τον 5ο π.Χ. αιώνα τουλάχιστον. Την περίοδο της Επανάστασης του 1917, υπήρχαν γύρω στους 180.000 απ’ τους προαναφερθέντες Ποντίους Έλληνες στη συγκεκριμένη περιοχή. Όταν οι Αυστριακοί-Γερμανοί στρατιωτικοί υποστηρικτές της μαριονέτας του Αταμάνου Σκοροπάντσκυ αποσύρθηκαν απ’ την Ουκρανία το 1918, οι Λευκοί του Ντενίκιν προσπάθησαν να επιστρατεύσουν αναγκαστικά τον Ελληνικό πληθυσμό της περιοχής της Μαριούπολης, μ’ αποτέλεσμα να συναντήσουν την ένοπλη αντίσταση των τελευταίων. Οι Έλληνες αντιστάθηκαν στην επίταξη της τροφής κι άλλων εφοδίων απ’ την πλευρά των Ντενικιστών, σοκαρισμένοι απ’ τους βιασμούς των ντόπιων Ελληνίδων και την αυταρχική στάση των Λευκών. Αρχικά, δεν επιθυμούσαν να εμπλακούν στη διαμάχη, αναγκάστηκαν όμως να οργανώσουν μονάδες αυτοάμυνας την άνοιξη του 1919.
Ο Ισαάκ Τέπερ, αλλιώς Ηλία Γκορντέεβ, ήταν μέλος της Αναρχικής Συνομοσπονδίας Nabat και πολέμησε με τους Μαχνοβίτες. Είχε εκδώσει την εφημερίδα Golos Makhnovtsa (Φωνή των Μαχνοβιτών) στο Χάρκοβο. Αιχμαλωτίστηκε απ’ τους Κόκκινους και στρατολογήθηκε στην Τσε-Κα, διενεργώντας κατόπιν τούτου κατασκοπευτικές δραστηριότητες για λογαριασμό της στις γραμμές των Μαχνοβιτών. Το 1924 στο Χάρκοβο, έγραψε ένα λιβελογράφημα πάνω στο Μαχνοβιτικό κίνημα – το πιθανότερο, υπό την επίβλεψη κάποιου ανώτερου στελέχους της Τσε-Κα (επιδεικνύοντας τουλάχιστον τη στοιχειώδη εντιμότητα να δηλώσει ότι ο Μάχνο δεν υπήρξε αντισημίτης ή εθνικιστής). Το πόνημα του Αλεξέι Τολστόι (να μη συγχέεται με το μεγάλο Λέοντα, μιας που ο πρώτος ήταν βετεράνος υποστηρικτής του Τσαρισμού μέχρι να καταλήξει δουλοπρεπής θιασώτης του Στάλιν) που συκοφαντεί το Μάχνο, βασίζεται στη μπροσούρα του Τέπερ. Ο Τέπερ ισχυρίζεται ότι το Μαχνοβιτικό κίνημα προέρχεται απ’ τους Έλληνες της Μαύρης Θάλασσας. Παρότι φαίνεται υπερβολικό, είναι αλήθεια πως το ένα πέμπτο των Μαχνοβιτικών δυνάμεων αποτελούνταν από Έλληνες κι ότι σύμφωνα με τον Αρσίνοβ ορισμένοι απ’ τους καλύτερους Μαχνοβίτες διοικητές ήταν επίσης Έλληνες. Οι Ελληνικές μονάδες ξεχώριζαν για την ισχυρή αυτοπειθαρχία, την οργάνωση και την αντοχή τους. Ένας απ’ τους Έλληνες Μαχνοβίτες, ο διοικητής Παπαδόπουλος, έγινε διάσημος λόγω ενός Μαχνοβίτικου τραγουδιού κι ήταν ξακουστός ανάμεσα στους Έλληνες Πόντιους για δεκαετίες.
Ο Μπολσεβίκος κι αναρχικός αποστάτης Ντυμπέτς αναφερόταν ευνοϊκά στις Ελληνικές μονάδες σημειώνοντας ότι ήταν οι πιο σταθερές κι αξιόπιστες των Μαχνοβιτών, ότι ο Μάχνο έτρεφε μεγάλο σεβασμό στο κουράγιο και τη μαχητική τους ικανότητα κι ότι μάχονταν συχνά στις πιο επικίνδυνες περιοχές. Ο Λεβ Γιάρουτσκυ στο βιβλίο του για τη Μαριούπολη (1993) αναφέρει ότι οι Έλληνες της συγκεκριμένης περιοχής ήταν οι πρώτοι που ανταποκρίθηκαν στις εκκλήσεις του Μάχνο.
Την άνοιξη του 1919, οι Έλληνες οργάνωσαν αντάρτικες ομάδες σε διάφορα χωριά της περιοχής της Μαριούπολης εναντίον του Ντενίκιν. Αυτές οι μονάδες διέθεταν διοικητές όπως ο Βλαντιμίρ Φεοφάνοβιτς Ταχταμίσεβ κι ο Τσουμπάρεβ (το “Ταχταμίσεβ” αποτελεί την εκρωσσισμένη εκδοχή – που χρησιμοποιούνταν μόνο στα επίσημα ντοκουμέντα – του Ταταρικού ονόματος “Τοχταμίς” που είχε αρχίσει να χρησιμοποιεί). Η κατάληψη της Μαριούπολης στις 29 Μάρτη εκείνης της χρονιάς, που προηγουμένως κατείχαν οι Γαλλικές και Ντενικινικές δυνάμεις, οφειλόταν εν μέρει στο 9ο (Ελληνικό) σύνταγμα, του οποίου ηγούνταν ο Ταχταμίσεβ, στο πλάι του 8ου Μαχνοβιτικού συντάγματος του Κυριλένκο. Ο Ταχταμίσεβ βραβεύτηκε για την ενέργειά του με το Μετάλλιο του Ερυθρού Λαβάρου απ’ τους Μπολσεβίκους, το οποίο του απένειμε ο ναύτης της Κρονστάνδης και Μπολσεβίκος Πάβελ Ντυμπένκο τον Απρίλη. Ο Ιβάν Τσουμπάρεβ στο έργο του “Το Αντάρτικο Κίνημα στην Μαριούπολη – 1918-1919” αναφέρει ότι ο Ταχταμίσεβ επιχειρούσε στο Στάρυ Κέρμεντσουκ, το Νόβυ Πετρίβκοβκα, το Νόβυ Καρατά και το Γιανισόλ, ενώ κοντά στο Μάλι Γιανισόλ, το Τσερντακλύ, την Κελλέροβκα και τη Μακεντόνιβκα έδρασαν τ’ αποσπάσματα των Σπρούτσκο, Τσολόλο και Μποχαντύτσι.
Ο Μάχνο στ’ “Απομνημονεύματά” του θυμάται ότι σχεδίασε μια επιδρομή στη νοτιοανατολική περιοχή των Μπερντιάνσκ-Μαριούπολης και Γιουζόβκα, προκειμένου να παρακινήσει σ’ εξέγερση τον πληθυσμό. Μετά τη μάχη που διεξήχθη στο Μπολσόι Μιχαήλοβκα, όπου οι επαναστάτες αποφάσισαν ν’ ανακηρύξουν το Μάχνο ηγέτη τους, [οι Μαχνοβίτες] εισήλθαν στο Ελληνικό χωριό Κομάρ απωθώντας μια μονάδα της Ουκρανικής Εθνικής Φρουράς. Κατόπιν τούτου, ο Μάχνο κι ένας ακόμα αναρχικός απ’ το Γκιουλάι-Πολέ, ο Αλεξέι Μαρτσένκο, που δούλευε ως μηχανοδηγός στα τρένα, απευθύνθηκαν στον τοπικό πληθυσμό εκφωνώντας επαναστατικούς λόγους. Πολλοί ντόπιοι Έλληνες προσχώρησαν αμέσως στις Μαχνοβιτικές δυνάμεις με τα δικά τους άλογα. Έπειτα ο Μάχνο προχώρησε μέχρι το Μπογκατίρ, το χωριό που κατοικούνταν από Έλληνες Ουρούμ (που μιλούσαν μια Ελληνο-Ταταρική διάλεκτο), καθώς και στα χωριά Βελίκι Γιανισόλ και Μάλι Γιανισόλ, που ήταν επίσης Ελληνικά. Έτσι, οι Έλληνες της Μαριούπολης ήταν οι πρώτοι που ανταποκρίθηκαν θετικά στο κάλεσμα του Νέστορ Μάχνο.
1500 Έλληνες Πόντιοι οργανώθηκαν αρχικά σε μάχιμες μονάδες. Ένα Ελληνικό Μαχνοβιτικό σύνταγμα πολέμησε στο πλάι ενός αντίστοιχου Εβραϊκού σε μια μάχη ενάντια στους Λευκούς τον Ιούνη του 1919. Η περιοχή της Μαριούπολης αποτελούσε ασφαλή τόπο για τους Μαχνοβίτες. Ήταν στο χωριό του Βελίκι Γιανισόλ που κατέφυγε ο Μαχνοβίτης διοικητής Λάσκεβιτς, όταν κατόρθωσε να διαφύγει απ’ το περικυκλωμένο απ’ τους Μπολσεβίκους Γκιουλάι-Πολέ, με το Μαχνοβιτικό ταμείο που περιείχε χιλιάδες ρούβλια. Εκεί του έδωσε άσυλο ένας Έλληνας γέροντας. Δυστυχώς, το μεγάλο χρηματικό ποσό τον δελέασε τόσο ώστε άρχισε να το ξοδεύει αφειδώς. Τούτο, όχι μονάχα αποξένωσε τον τοπικό πληθυσμό αλλά επέφερε και την οργή των Μαχνοβιτών. Εκτελέστηκε για την κατάχρηση στην κεντρική πλατεία του χωριού το καλοκαίρι του 1920.
Στην τελική φάση του Μαχνοβιτικού κινήματος, συγκαλέστηκε μια ακόμα συγκέντρωση στο Κομάρ στις 24 Φλεβάρη του 1920. Δυστυχώς, οι ντόπιοι ήταν φοβισμένοι στη σκέψη της Μπολσεβικικής καταστολής και δεν υπήρξε από μέρους τους μεγάλη διάθεση για προσχώρηση στους μαχητές. Το Μάρτη, ένα Μπολσεβικικό τιμωρητικό απόσπασμα έφτασε στην περιοχή κι εκτέλεσε 7 ανθρώπους στο Κομάρ, 10 στο Μπογκατίρ και 12 στην Κωνσταντίνοβκα. Τα επόμενα χρόνια ακολούθησαν επιπλέον αντίποινα. Εκατοντάδες Έλληνες Πόντιοι είχαν δολοφονηθεί απ’ τις δυνάμεις του Ντενίκιν κι ακολούθησαν οι Μπολσεβίκοι. Κατά την περίοδο του Στάλιν, οι ντόπιοι Έλληνες υπέστησαν κι άλλες σφαγές κι εκτοπίσεις απ’ την περιοχή.
Ο Τοχταμίς-Ταχταμίσεβ, ντόπιος απ’ το Βελίκι Γιανισόλ, έτρεφε ανέκαθεν, όπως φάνηκε, κάποια συμπάθεια για τους Μπολσεβίκους. Έγινε αρχικά γνωστός όταν οργάνωσε πρώτος μια μικρή μονάδα στο χωριό του. Αργότερα πέρασε στους Μπολσεβίκους και κατόπιν συμμετείχε στη δημιουργία μιας κονσερβοποιίας ψαριών στη Μαριούπολη, της οποίας έγινε ο πρώτος διευθυντής. Πέθανε το 1935 εξαιτίας εγγενούς νοσήματος.
Στους γνωστούς Έλληνες Μαχνοβίτες περιλαμβάνονται οι αδερφοί Μαυρουδή απ’ το Ελληνικό χωριό Κέρμεντσουκ. Αναφέρονται απ’ τον Μπιελάς στην κατάθεσή του στην Τσε-Κα. Ο ένας τους υπήρξε διοικητής ενός Μαχνοβιτικού τάγματος. Σύμφωνα με τον Μπιελάς, μετά τη διάλυση του Μαχνοβιτικού κινήματος, προσχώρησε στο Κομμουνιστικό Κόμμα κι εργάστηκε στην περιοχή του Βολνοβάσκυι. Ο νεότερος αδερφός του παρέμεινε αναρχικός σύμφωνα με τον Μπιελάς κι αποστρεφόταν τη Νέα Οικονομική Πολιτική – ΝΕΠ των Μπολσεβίκων που θεωρούσε ότι έκανε τους πλούσιους χωρικούς πλουσιότερους και τους φτωχούς φτωχότερους. Ενεπλάκη στον εκπαιδευτικό-πολιτιστικό τομέα των Μαχνοβιτών, προπαγανδίζοντας την ίδρυση αναρχικών κομμούνων. Είχε επίγνωση, και πάλι σύμφωνα με τον Μπιελάς, της ανάγκης για τη διεξαγωγή της αναρχικής προπαγάνδας ανάμεσα στον Ελληνικό πληθυσμό αλλά δεν επιθυμούσε να στοχοποιηθεί απ’ την καταστολή, παρόλο που είχε εμπλακεί διακριτικά στην οργάνωση κομμούνων με την έγκριση των τοπικών αρχών. Στάθηκε προφανώς σε θέση να οργανώσει τέτοιες κοινότητες στο Βελίκι Γιανισόλ, το Στάρυ Κέρμεντσουκ, το Νόβυ Κέρμεντσουκ και την Κωνσταντίνοβκα. Ο Μαυρουδής (δεν είναι ξεκάθαρο ποιος απ’ τους δύο αδερφούς) ήταν ο γραμματέας του Επαναστατικού Στρατιωτικού Συμβουλίου του Μαχνοβιτικού κινήματος που συνήλθε στις 10 Απρίλη του 1919, μαζί με τον Εβραίο αναρχικό Κογκάν (τονίζοντας τον αδιαπραγμάτευτο διεθνισμό των Μαχνοβιτών).
Ένας επιπλέον βασικός παράγοντας της προσέλκυσης των Ελλήνων απ’ τους Μαχνοβίτες αποτέλεσαν οι διακηρύξεις των τελευταίων πάνω στα δικαιώματα των διαφόρων εθνικών μειονοτήτων σχετικά με τη γλώσσα, τα έθιμα, την ενδυμασία και την κουλτούρα τους, την ίδια στιγμή που αποκήρυσσαν αυστηρά τον εθνικισμό υιοθετώντας ρητά διεθνιστική στάση. Η ικανότητα των Μαχνοβιτών να προσελκύσουν τμήματα αυτών των εθνικών μειονοτήτων (με την εξαίρεση ελαχίστων περιπτώσεων όσον αφορά τους Γερμανόφωνους) τους πιστώνεται για πάντα.

Παρασκευή, 21 Απριλίου 2017

Υπό έκδοση...

Η πρώτη εκδοτική απόπειρα της Λαϊκής Βιβλιοθήκης θα είναι έτοιμη σε λίγο καιρό. Αφορά τη συμμετοχή των Ελλήνων Ποντίων (των βορείων ακτών του Εύξεινου Πόντου) στο αναρχικό επαναστατικό κίνημα της Μαχνοβτσίνα - Ουκρανία, 1918-21. Δημοσιεύουμε τον πρόλογο της έκδοσης.

Για πρόλογο...
Στις αρχές της δεκαετίας του ‘90, μια παρέα νεαρών αναρχικών επέστρεφε στη Σαλονίκη απ’ την Αθήνα, με το βραδινό φτηνό τρένο. Η κουβέντα τους στράφηκε κάποια στιγμή αναπόφευκτα στα “πολιτικά” κι έμεινε ‘κει για ώρα. Στη γωνιά του φουλαρισμένου κουπέ, καθόταν με κλειστό στόμα κι ανοιχτά αυτιά ένας πενηντάρης, που φορούσε ένα τριμμένο καφετί σακάκι μ’ άσπρη ρίγα, πολυκαιρισμένα σκαρπίνια κι έφερνε κάπως του Τενγκίζ Σουλακβελίτζε – δε χρειαζόταν κοφτερή αντίληψη για να καταλάβει κάποιος ότι προερχόταν απ’ την πρώην Σοβιετική Ένωση, μιας και τα σύνορα είχαν ανοίξει πρόσφατα. Λίγο πριν τη στάση στη Λάρισα, ο νυχτερινός συνταξιδιώτης εκδηλώθηκε: “Αυτά που λέτε τόσην ώρα τά ‘λεγε κι ο Μάχνο”. Έκπληκτοι, οι νεαροί θέλησαν να μάθουν από που γνώριζε το Νέστορ Μάχνο. Ο ομογενής φάνηκε να εκπλήσσεται περισσότερο απ’ τους αναρχικούς - “Εγώ πως τον ξέρω ή εσείς;”. Αφού οι τελευταίοι του εξήγησαν πως ό,τι γνώσεις διέθεταν προέρχονταν απ’ τα βιβλία, εκείνος ετοιμάστηκε να κατεβεί και πριν το κάνει τους απάντησε χαμογελαστός: “Εγώ τον ξέρω καλά επειδή ο παππούς μου πολέμησε στο Στρατό του!”.
Ο Νέστορ Μάχνο (1888-1934) ήταν Ουκρανός αναρχικός, καταγόμενος από φτωχή αγροτική οικογένεια του Γκιουλάι-Πολέ, στα όρια της σημερινής περιφέρειας της Ζαπορίζια. Κατορθώνοντας να επιβιώσει από μια σειρά διώξεων και φυλακίσεων του Τσαρικού καθεστώτος, αναδεικνύεται στο φυσικό ηγέτη του αναρχικού αγροτικού κινήματος της Μαχνοβτσίνα, παίρνοντας το προσωνύμιο “Μπάτκο – Πατέρας”. Με το ξέσπασμα της Οχτωβριανής Επανάστασης, οργανώνει τον τοπικό πληθυσμό σε πολιτοφυλακές/μιλίτσιες και ρίχνεται στον επαναστατικό αγώνα εναντίον του καθεστώτος Σκοροπάντσκυ (ντόπιου συνεργάτη των Γερμανο-Αυστριακών δυνάμεων κατοχής) κι αργότερα ενάντια στους Λευκοφρουρούς αντεπαναστάτες που επιθυμούν να επαναφέρουν τον Τσαρισμό. Παράλληλα, δίνει ξεχωριστό βάρος στο χτίσιμο της νέας κοινωνίας πάνω στις αρχές του διεθνισμού, της αλληλεγγύης των καταπιεσμένων και της κοινωνικής ισότητας, οργανώνοντας κομμούνες και σοβιέτ στα εδάφη που ελέγχει ο Εξεγερτικός Επαναστατικός Στρατός της Ουκρανίας (Μαχνοβίτες). Συνάπτει στρατιωτική συμμαχία με τους Μπολσεβίκους αλλά είναι φανερό ότι αυτή δεν πρόκειται να κρατήσει για πολύ – ο απολυταρχισμός κι η δεσποτική αντίληψη των τελευταίων για τον “κομμουνισμό”, τους κάνει να στραφούν σύντομα εναντίον του, συντρίβοντας με προδοτικό και κτηνώδη τρόπο τα επαναστατικά επιτεύγματα της Μαχνοβτσίνα. Ο Μάχνο καταφεύγει αρχικά στη Ρουμανία κι ύστερα στο Παρίσι, όπου πεθαίνει μέσα στη φτώχεια και φυματικός το 1934.
Αποφασίσαμε στην πρώτη εκδοτική απόπειρα της Λαϊκής Βιβλιοθήκης να καταπιαστούμε μ’ ένα ζήτημα μάλλον παραμελημένο, αν όχι άγνωστο – τη συμμετοχή των Ελλήνων Ποντίων (των Β.Α. ακτών της Μαύρης Θάλασσας - Αζοφική) στο κίνημα της Μαχνοβτσίνα. Βασικό ρόλο στην επιλογή μας έπαιξε μια παρεξήγηση που θεωρούμε ότι επικρατεί γύρω απ’ το συγκεκριμένο θέμα: ο εθνικισμός, ο μεγαλοϊδεατισμός κι η πατριωτική θρηνωδία έχουν σφιχταγκαλιάσει σε τόσο μεγάλο βαθμό το “Ποντιακό”, ώστε κι εμείς, οι αναρχικοί, καταλήγουμε ορισμένες φορές να δεχτούμε άκριτα τούτη την ταύτιση. Η ιστορία μας διδάσκει ότι τα πράγματα δεν είναι έτσι. Δεν υπάρχουν λαοί κι εθνοτικές ομάδες που είναι απ’ τη φύση τους “αντιδραστικοί” ή “επαναστάτες”, μιας κι είναι η ανάγκη, όπως κι οι συνθήκες που επικρατούν σε μια δεδομένη εποχή, που έχουν τον πρώτο ρόλο. Είναι ακριβώς αυτές που έφεραν στις γειτονιές μας, στη διάρκεια της τελευταίας 25ετίας, ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων απ’ τις περιοχές όπου έδρασαν οι Μαχνοβίτες παρτιζάνοι. Δεν θεωρούμε απίθανο να συναντήσουμε αργά ή γρήγορα κάποιον απ’ τους πρώτους, στον οποίο να έχει μεταφερθεί ο απόηχος εκείνων των ιστορικών γεγονότων με τη μορφή παραμυθιών, θρύλων ή διηγήσεων του παππούδων και των γιαγιάδων του. Υποσχόμαστε να τον ψάξουμε!
Απρίλης του 2017
Λαϊκή Βιβλιοθήκη
Α. Παπανδρέου 18
Νεάπολη (Ρουμανικά)
Βισιάτ / Υποθήκη
Αν πυθένης σηκωσ’ έτμε / Πας τ’ ομπά παιδία
Πες το τζολ πλατί κε ίσος / Πες το Υκρανία
Ας ντρανύ πλατέα ζάνια / Κε ας σον τα φτία ‘μ
Ας Ντνεπρό τα τιόρκα γιάρια / Τ’ φοβερό τ’ λαλία!
Σηκωσέτμε ακοθέτε / Σηκωθετ’ απάνω
Φορτικσέτε πες το αίμα ‘τ / Τ’ άτχο τον ντυσμάνο!
Κε ατότες άντα στέκετ’ / Ντυκισί το φλόγα
Μη ‘ζμονάτ ναμί ανκέβιτ / Δίχως άτχο λόγα!
*
Αν πεθάνω σηκώστε με / στο λόφο απάνω παιδιά
Στην πλατιά τη στέπα / Στην ίδια την Ουκρανία
Να βλέπω τα πλατιά χωράφια / Κι ας φτάνει στ’ αυτιά μου
Απ’ του Δνείπειρου τις τυφλές χαράδρες / Η φοβερή λαλιά!
Σηκώστε με και σηκωθείτε / Σηκωθείτ’ απάνω
Πνίξτε στο αίμα / τον άτιμο εχθρό!
Και τότε, όταν σταθεί / Η φλόγα του πολέμου
Μη λησμονάτε να με θυμηθείτε / Χωρίς άσχημο λόγο!


Τρίτη, 18 Απριλίου 2017

Τρίτη 25 Απρίλη - βιβλιοπαρουσίαση: "Γυναίκες της Αναρχίας" (Εκδόσεις Πανοπτικόν)

Βιβλιοπαρουσίαση 
Τρίτη 25 Απρίλη - 8 μ.μ.
"Γυναίκες της Αναρχίας - κείμενα αναρχικών γυναικών του 19ου και του 20ού αιώνα" (Εκδόσεις Πανοπτικόν)
επιμέλεια / ανθολόγηση: Γ. Μπουρλή - συλλογική μετάφραση
[για εκείνες τις γυναίκες που μας υπενθυμίζουν ότι αναρχισμός είναι πρώτα απ’ όλα οι ίδιοι οι άνθρωποι: όλες αυτές που με τις πράξεις τους συγκρότησαν το κίνημα του αναρχισμού, που αφιερώθηκαν σ’ αυτόν και τον βοήθησαν ν’ αντέξει και να σταθεί στα πόδια του… που βρέθηκαν άφοβα εκεί για να ακούσουν όσους έδιναν ζωή στις λέξεις… όλες αυτές που οργάνωσαν κι έζησαν σε κοινότητες, που στήριξαν οικονομικά συντρόφους διωκόμενους… που συμμετείχαν σε πρωτοπορίες και πρωτοστάτησαν σε κοινωνικά εγχειρήματα… που βγήκαν στο δρόμο και ξόδεψαν τις ζωές τους εκεί… που τα έβαλαν με την εποχή τους· όλες αυτές που εκτελέστηκαν ή δολοφονήθηκαν· εκείνες που φυλακίστηκαν, που λοιδορήθηκαν και κυνηγήθηκαν αλλά δεν το έβαλαν κάτω και παρά τις τόσες δυσκολίες δεν δίστασαν ποτέ και παρέμειναν «ωραίοι άνθρωποι» - Γ. Μπουρλής]